موزه تاریخ طبیعی شیراز ؟ رد پای تاریخ بر طبیعت متنوع اقلیم فارس

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران- ایرنا

پنج شنبه ۳۰ آبان ۱۳۸۷ ساعت ۰۹:۵۵

درشتی متن  

شیراز - موزه تاریخ طبیعی شیراز که پیشینه ای ‪ ۳۵‬ساله دارد در برگیرنده مجموعه های نفیس از اشیااست که روند کاملی ازشکل گیری تاریخ و فرایندهای ارزشمند طبیعی را یکجا به نمایش می گذارد و مورد استفاده دانشجویان ؟ دانش آموزان ؟ پژوهشگران و عموم مردم است. به گزارش خبرنگار ایرنا ؟موزه تاریخ و طبیعی شیرازاکنون زیر نظر دانشگاه شیراز اداره می شود و اعتبارات مورد نیاز برای تجهیز و اداره امور این موزه از محل اعتبارات دانشگاه شیراز تامین می گردد ؟ وابستگی مالی و اعتباری موزه تاریخ طبیعی شیراز به اعتبارات دولتی دانشگاه شیراز این مشکل را به وجود آورده است که طرح های توسعه این موزه و همچنین تجهیز و به روز رسانی داده های این موزه با مشکل مواجه باشد.
چندی پیش دکتر محمد هادی صادقی، رییس دانشگاه شیراز در گفت و گو با خبرنگاران یاد اور شد که موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز برای ادامه فعالیت خود نیازمند حمایت های مالی بیشتر از سوی مسئولان استانی است.
دکتر صادقی، رئیس دانشگاه شیراز در این گفت و گوی رسانه ای با بیان اینکه فعالیت موزه تاریخ طبیعی سالیانه بیش از ‪ ۳۰۰‬میلیون تومان برای دانشگاه شیراز هزینه دارد، گفت: بودجه جاری دانشگاه سرانه دانشجویان است و باید صرف فعالیت های علمی و آموزشی آنان شود و ما نمی توانیم از محل این بودجه برای اداره موزه استفاده کنیم.
وی افزود: امسال نزدیک به ‪ ۱۰‬میلیارد و ‪ ۷۰۰‬میلیون تومان کسری بودجه داریم و با توجه به افزایش های تکلیفی که مجبور به انجام آنها هستیم در سال آینده این کسری بودجه به مراتب بیشتر خواهد شد.
وی خاطرنشان ساخت: تخصیص بودجه به موزه تاریخ طبیعی در شرایط فعلی برای ما عملا امکانپذیر نیست و در صورتی که حمایت های مالی استانی برای فعالیت موزه صورت نگیرد ناچار خواهیم شد از فروردین ‪ ۸۷‬برخلاف میل باطنی خود، موزه را تعطیل کنیم.
به گفته صادقی علاوه بر گردشگران و شهروندان از گروه های مختلف، سالانه بیش از یک صدهزار نفر از دانش آموزان سراسر استان فارس از موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز بازدید می کنند.
سخنان رییس دانشگاه شیراز درباره مشکلات موزه تاریخ طبیعی موجب شد تا بهای ورودی این موزه از ‪ ۳۰۰‬تومان برای هر نفر به ‪ ۵۰۰‬تومان افزایش یابد اما در عین حال هنوز تغییر محسوسی در وضعیت تجهیزاتی این موزه مشاهده نمی شود.
اخیرا نیز در بازدیدی که مهندس حسین ذوالانوار نماینده شیراز در مجلس شورای اسلامی از محل موزه تاریخ طبیعی داشت بر لزوم توسعه و تجهیز این موزه به داده ها و اطلاعات روز تاکید کرد و البته تجیهز این موزه را هم منوط به تخصیص بیشتر اعتبارات دانست.
موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز در سال ‪ ۱۳۵۳‬برپایه موازین علمی و فنی تاسیس شد این موزه در برگیرنده نمونه های انواع جانواران گیاهان، کانیها، سنگها و فسیلها بعنوان یک مرکز علمی در درجه اول در خدمت آموزش و پژوهش کشور قرار گرفت و بعنوان مرجعی برای مراجعه و مطالعه علاقه مندان به علوم طبیعی و دانشمندان و دانش پژوهان داخلی و خارجی مورد استفاده واقع شد.
پایگاه اطلاع رسانی موزه تاریخ طبیعی شیراز هدف از ایجاد و تاسیس این موزه را برای بالا بردن سطح دانش عمومی درباره عالم خلقت و شناخت ارزش وجودی جانوران، گیاهان، کانیها و فسیلها در زندگی انسان و محیط زیست او و پی بردن به قدرتمندی خالق و همچنین به منظور کمک به آموزش بهتر علوم جانورشناسی، گیاه شناسی، زمین شناسی و نیز جبران کمبود آزمایشگاههای مجهز مربوط به علوم فوق و انجام قسمتی از رسالتی که یک دانشگاه پیشرفته از نظر آموزش و پژوهش بعهده دارد اعلام کرده است .
موزه در ابتدا با انتقال مجموعه شخصی آقای دکتر صدرالدین شریفی در سال ‪ ۱۳۵۳‬در خیابان پوستچی افتتاح و در سال ‪ ۱۳۵۹‬به محل فعلی منتقل گردید.
این بنا در اراضی ده هکتاری متخذه از موقوفه صاحبدیوانی معروف به شاهیجان واقع در بلوار مدرس خیابان کوی آزادگان بنا شده است.
با توجه به این که در ابتدا هدف ایجاد مجتمع ده گانه موزه های دانشگاه شیراز بوده است، در سال ‪ ۱۳۶۶‬موزه تکنولوژی و در سال ‪ ۱۳۷۷‬موزه آناتومی افتتاح گردید.
در سال ‪ ۱۳۷۸‬به همت معاون پژوهشی دانشگاه دو موزه تکنولوژی و آناتومی به نحو جالبی تکمیل و در سال ‪ ۱۳۸۰‬موزههای تمبر، سکه، اسکناس و اسباب بازیهای فکری و سرگرم کننده کودکان و نوجوانان نیز به آن افزوده شد و افتتاح گردید.
امسال نیز موزه مخابرات در برگیرنده مجموعه وسایل و ابزار الکترونیک و ارتباطات در قالب یک گنجینه نفیس به این موزه اضافه شده است.
در حال حاضر امکانات موجود شامل مجموعه هایی از جانوران، گیاهان و سنگها و فسیلهایی است که در ساختمان فعلی موزه نگهداری می شود.
موزه تاریخ طبیعی شامل بخشهای جانوران، علوم گیاهی (هرباریوم)، زیستگاهها (اکولوژی)،سنگها و کانیها است که همگی با دیدگاه علمی در این قسمت به نمایش گذاشته شده است.
موزه آناتومی نیز با دیدی تخصصی و برداشتن گامهای موثر در جهت غنی کردن جنبه آموزشی و پژوهشی اهداف خود مجموعهای از نمونه های اسکلتی و آناتومیک را جمع آوری کرده که از جمله نمونه های ارزنده این مجموعه اسکلت بازسازی شده نهنگ گوژپشت و نمونه های جنینی رنگ آمیزی شده با تکنیک آلیزارین میباشد.
در این موزه اسکلت های مختلف مهره دارانی از قبیل ماهی ها، دوزیستان ( قورباغه)، خزندگان (مار، لاکپشت، آفتاب پرست)، پرندگان (عقاب و لاشخور) و پستانداران از جمله اسکلت های شیر، خرس، میمون، گوساله، شتر، گوزن، اسب و انسان را میتوان ملاحظه کرد که در خدمت آموزش بهینه دانشجویان علوم طبیعی و مخصوصا دانشجویان رشته پزشکی و دامپزشکی خواهد بود.
از ویژگیهای ارزشمند این موزه توانمندی آن در اجرای طرحهایی برای آموزش پیشرفته علم تشریح و آناتومی و ارائه راهکار و تولید نمونه های با ارزش در این راستا میباشد.
به منظور پربارتر کردن جنبه های آموزشی این موزه، مولاژهای متنوعی که اعضای مختلف بدن انسان و حواس پنجگانه آن را نشان می دهد تهیه شده است و اساتید و دبیران می توانند به راحتی قسمتهای مختلف بدن را بطور جداگانه برای دانشجویان و دانش آموزان توضیح دهند.
مجموعه مولاژهای مراحل رشد جنین انسان از یک ماهگی تا نه ماهگی و جنینهای دوقلو و نیز نحوه ارتباط جنین با جفت و بدن مادر از قسمتهای آموزنده و بسیار جالب این موزه میباشد.
از نمونه های کم نظیر، جذاب و دیدنی، عجیب الخلقه هایی از قبیل جنین دوقلوی پسر از سینه به هم چسبیده، بزغاله دو سر، مرغ چهار پا، گوساله دو سر، بره هشت پا و قوش چهار شاخ را می توان نام برد.
از نمونه های بسیار کم نظیر و جالب نقش برجسته سیاه خان لپویی - مردی با قد ‪ ۲۵۶‬سانتی متر- میباشد که نمودی از بیماری غول آسایی یا ژیگانتیسم انسان را نشان میدهد.
موزه تکنولوژی یا فناوری هم در یکی از سالنهای موزه تاریخ طبیعی در ‪۱۳۶۴‬ تاسیس شد اما گسترش چندانی نیافت تا اینکه در سال ‪ ۱۳۷۹-۱۳۷۸‬با توجه معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز تعداد زیادی ویترین مناسب و زیبا برای آن ساخته شد و اختراعات و مصنوعات بشری به تناسب موضوع و همگن بودن نمونه ها شامل وسایل، ابزار، دستگاههای از رده خارج ولی سالم از واحدهای مختلف دانشگاه، ادارات فنی و کارخانجات، منازل و انبارها جمعآوری و در ویترین های مختلف قرار داده شده است و هم اینک برای بازدید علاقمندان آماده است تا با برقراری یک رابطه منطقی بین وسائل و ابزار آلات مربوط به علوم مختلف بخصوص فیزیک، شیمی، برق و الکترونیک و؟ دانش آموزان و دانشجویان و دیگر علاقهمندان را به سیر تکاملی فنآوری و موضوعات مختلف علوم آشنا و آنان را نسبت به اختراع، نوآوری، ابتکار و پژوهش علاقهمند و آماده سازد. این موزه در حال حاضر وسایل مربوط به اندازه گیری زمان، حرارت، رطوبت، فاصله و انواع چراغها، ساعتها، اتوهای قدیمی، دوربینها، وسایل حسابداری، دستگاههای صوتی و تصویری،ماشینهای تحریر، چرخهای خیاطی و دستگاههای فیزیکی مربوط به عدسیها، وسایل طبی و شیمیایی ابزار الکترونیکی و بسیاری دستگاههای دیگر را جمع آوری کرده و می تواند در ایجاد توسعه فکری و خط دادن به صنعتگران، مبتکرین و مخترعین جوان کمک موثری بنماید.این موزه اولین موزه تکنولوژی و فنآوری در ایران میباشد.
گیاهان نیز سرمایه های ملی کشور محسوب می شوند و چه بسا نمونه های نادر، کمیاب و با اهمیت نابود شده اند بنابراین بخش هرباریوم موزه سعی در جمع آوری کلیه نمونه های مختلف گیاهی ایران را داشته است که پس از جمع آوری و شناسایی طبقه بندی گردیده اند.
علاوه بر این جهت معرفی هر چه بیشتر تنوع گیاهی، تابلوهای آموزشی همراه با نمونه های طبیعی از گیاهان به معرض نمایش گذاشته می شوند. این گیاهان را می توان بر اساس جنبه های خاص زینتی، صنعتی، دارویی و کشاورزی بصورت مجموعه های مجزا ارائه نمود.
تعداد زیادی وسایل و تجهیزات زندگی عشایر و ایلات جهت راه اندازی موزه مردم شناسی تهیه شده است که در نظر است این موزه نیز با تامین امکانات راه اندازی شود.
همچنین در سال ‪ ۱۳۸۰‬با تلاش و پیگیری رییس وقت موزه تاریخ طبیعی تعداد قابل توجهی اسباب بازیهای فکری از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بصورت اهدایی به موزه تحویل داده شد و مقدار زیادی اسباب بازی نیز از فروشگاههای سطح شهر خریداری شده و پس از آماده سازی بصورت موقت در ویترینهای واقع در سالن بی مهرگان موزه در معرض دید عموم قرار گرفت و تا این تاریخ به همان شکل نگهداری شده است. با توجه به اینکه این بخش از موزه به سالن مخصوص و جداگانه نیاز دارد. موزه در نظر دارد یکی از سالنهای در دست احداث خود را به این امر اختصاص دهد تا بتوان با فراهم اوردن محیطی شاد و جذاب و تهیه امکانات لازم به شکوفایی فکری و جسمی نسل آینده کمک کرد.
موزه تمبر و اسکناس نیز محلی مناسب برای تفکر، آموزش، تحقیق و پژوهش است.
محلی برای دوباره اندیشیدن و اعتلای بینش و تغییر دیدگاههای تاریخی و از این رو بی تردید اقشار مختلف مردم به آن علاقمند هستند و موزه می تواند به آنها خدمات فرهنگی ارزنده ای ارائه نماید. به همین دلیل موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز که با هدف بالا بردن سطح علمی بازدیدکنندگان و شناساندن تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم کار خود را آغاز کرده بود این بار نیز با همین هدف با مساعدت معاونت پژوهشی شروع به جمع آوری تمبر، سکه و اسکناس نمود و توانست با استفاده از مجموعهای که شامل تمبرها و سکه و اسکناسهای خریداری و اهدا شده بود در تاریخ ‪ ۲۴‬اسفند ‪ ۱۳۷۹‬در روز فرخنده عید غدیر خم این موزه را افتتاح کند.
تمبرهای موجود در موزه شامل تمبرهای چاپ شده در ایران از سال ‪ ۱۳۴۴‬تا سال ‪ ۱۳۵۷‬و از سال ‪ ۱۳۵۸‬تا ‪ ۱۳۸۰‬که بصورت بلوکهای چهار تایی و هشت تایی سالم و تا نخورده وجود دارد و همه آنها توسط سید بهاالدین مهدوی دبیر شیمی